حسين مير حيدر
167
معارف گياهى ( فارسى )
يا سنبله است . مشخصات صمغ رزينى حسنلبه صمغ رزينى حسنلبه كه داروهاى معطّر گياهى است به دو صورت در بازار عرضه مىشود . يكى صمغ خالص كه به شكل قطعاتى است سفيدرنگ ، جامد ، اشكى شكل ، شكننده داراى مقطعى صاف و درخشنده . قسم دوم به همان شكل ولى مقطع آن قهوهاى قرمز رنگ است كه علامت ناخالصى آن مىباشد . تمام اقسام حسنلبه بسيار معطّر خوشبو طعم آنها ابتدا كمى شيرين ولى بعدا كمى تلخ و گزنده مىشود . در الكل محلول است و با اضافه كردن آب و اسيدها در محلول رسوب مىكند . مادهء عامل آن بنزوئيك اسيد كه معمولا جوهر حسنلبه گفته مىشود ، اسيدى است متبلور ، سفيد رنگ به فرمول خام C 6 H 5 COOH . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى عمدهترين مادهء موجود در حسنلبه بنزوئيك اسيد مىباشد كه مادهء عامل آن است . در بعضى از گونههاى درختان سيناميك اسيد نيز وجود دارد ولى نقشى در اثر دارويى آن ندارد و اثر دارويى آن منحصرا مربوط به مادهء عامل آن جوهر حسنلبه يا بنزوئيك اسيد است . براى گرفتن حسنلبه بايد پوست درخت را خرد و له كرد . اين ماده از پوست درخت كه زخمى نشده باشد به دست نمىآيد . خواص - كاربرد حسنلبه در چين در موارد سوختگى ، ضربخوردگى و ضعف پس از زايمان و براى تسكين دردهاى ناحيهء قلب و كمر تجويز مىشود [ چونگ يائوچى ] . خواص آن ضدعفونىكننده است و بوى بد را از بين مىبرد و بادشكن ، محرّك و مسكّن است [ استوارت ] . داروى سينهاى است و براى تقويت نيروى جنسى مفيد است [ فوكود ] . كمى قابض مىباشد و در مصرف داخلى براى معالجهء بواسير و در استعمال خارجى در موارد روماتيسم به كار مىرود [ واناستىنيس - كروزمان ] . در مالايا براى رفع ناراحتىهاى پوستى ، جرب ، زخمهاى پا و التيام جراحتهاى زخمها به كار مىرود [ بركيل ] .